आजच्या काळात Artificial Intelligence आणि Machine Learning हे शब्द जवळपास प्रत्येक क्षेत्रात ऐकायला मिळतात. पण या तंत्रज्ञानाबद्दल शास्त्रीय पद्धतीने आणि तेही एका विश्वासार्ह सरकारी संस्थेकडून शिकायला मिळालं, तर त्याची किंमत नक्कीच वेगळी असते. नेमकं हेच घडतंय ISRO Free AI ML Course 2026 च्या माध्यमातून. भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेच्या (ISRO) अखत्यारीत येणाऱ्या Indian Institute of Remote Sensing (IIRS) या संस्थेने “AI/ML for Geodata Analysis” नावाचा एक कोर्स सुरू केला असून, तो पूर्णतः मोफत आहे आणि यशस्वीरित्या पूर्ण केल्यावर सहभागींना अधिकृत सर्टिफिकेटही दिलं जातं.
देहरादूनस्थित IIRS ही संस्था अनेक वर्षांपासून रिमोट सेन्सिंग आणि जिओस्पेशियल टेक्नॉलॉजी क्षेत्रात Outreach Programme राबवत आहे, ज्याअंतर्गत विद्यार्थी, संशोधक आणि सरकारी कर्मचाऱ्यांना कमी खर्चात किंवा मोफत प्रशिक्षण दिलं जातं. यंदाचा हा कोर्स याच मालिकेतला एक महत्त्वाचा टप्पा आहे, कारण यात पारंपरिक रिमोट सेन्सिंगला AI आणि ML सोबत जोडून शिकवलं जाणार आहे.
कोर्सची संक्षिप्त माहिती (Overview)
| तपशील | माहिती |
|---|---|
| आयोजक संस्था | Indian Institute of Remote Sensing (IIRS), ISRO |
| कोर्सचं नाव | AI/ML for Geodata Analysis |
| कोर्सचा प्रकार | Live & Interactive Outreach Programme |
| फी | पूर्णपणे मोफत |
| शिकवण्याची पद्धत | संपूर्ण ऑनलाईन |
| कालावधी | 3 ते 14 ऑगस्ट 2026 (2 आठवडे) |
| नोंदणी सुरू | 13 जुलै 2026 पासून |
| सर्टिफिकेट | होय, किमान 70% उपस्थितीनंतर |
| अधिकृत वेबसाईट | elearning.iirs.gov.in |
कोर्सचं स्वरूप नेमकं कसं आहे?
हा कोर्स पूर्णपणे ऑनलाईन आणि Live पद्धतीने घेतला जातो. म्हणजे रेकॉर्डेड व्हिडिओ पाहून शिकायचं नाही, तर IIRS मधले प्रत्यक्ष शास्त्रज्ञ आणि तज्ज्ञ लोक थेट सत्रांमध्ये मार्गदर्शन करतात. यामुळे विद्यार्थ्यांना प्रश्न विचारण्याची, शंका दूर करण्याची आणि प्रत्यक्ष चर्चा करण्याची संधी मिळते.
सगळ्यात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे यासाठी कुठलीही फी आकारली जात नाही. IIRS आणि ISRO चे Outreach कोर्सेस नेहमीच मोफत असतात, त्यामुळे या बाबतीत कुणीही संभ्रमात राहण्याची गरज नाही. उलट, कुणी पैसे मागत असेल तर ती नक्कीच फसवणूक समजावी.
कोणाला अर्ज करता येईल?
या कोर्ससाठी पात्रतेच्या अटी फारशा कडक ठेवलेल्या नाहीत, त्यामुळे अनेकांना यात सहभागी होण्याची संधी मिळते:
- पदवी किंवा पदव्युत्तर अभ्यासक्रमाचे कोणत्याही वर्षातील विद्यार्थी
- केंद्र किंवा राज्य सरकारच्या तांत्रिक व वैज्ञानिक विभागांतील कर्मचारी
- विद्यापीठे आणि संशोधन संस्थांमधील प्राध्यापक व संशोधक
विशेष बाब म्हणजे यासाठी ठराविक शैक्षणिक पात्रतेची सक्ती नाही. अर्थात Computer Science किंवा Geospatial Science शी आधीच थोडीफार ओळख असेल, तर विषय समजून घेणं तुलनेने सोपं जाईल. मुलगा असो किंवा मुलगी, दोघांनाही समान संधी आहे, आणि हा All India Online कोर्स असल्यामुळे पुणे, मुंबई, नागपूर, नाशिकसारख्या महाराष्ट्रातील कोणत्याही शहरातून सहज सहभागी होता येतं.
अर्ज कसा करायचा? (Step-by-Step)
अर्ज प्रक्रिया सोपी आहे, पण प्रत्येक टप्पा नीट समजून घेतला तर वेळ आणि गोंधळ दोन्ही वाचतो. खालील तक्त्यात संपूर्ण प्रक्रिया टप्प्याटप्प्याने दिली आहे:
| टप्पा | काय करायचं |
|---|---|
| 1 | elearning.iirs.gov.in या अधिकृत वेबसाईटवर जा |
| 2 | “Register for Programme” मध्ये “Live & Interactive Programme” खाली “Register the Participant” वर क्लिक करा |
| 3 | ड्रॉपडाऊनमधून “AI/ML for Geodata Analysis” कोर्स निवडा (Discipline, कालावधी, फी आपोआप भरली जाईल) |
| 4 | नाव, वडिलांचं नाव, जन्मतारीख, लिंग, मोबाईल नंबर आणि ई-मेल आयडी अचूक भरा |
| 5 | सध्याचा व कायमचा पत्ता टाका |
| 6 | दहावीपासून पदवी/पदव्युत्तरपर्यंतचे शैक्षणिक तपशील भरा |
| 7 | अनुभव व राहण्याच्या सोयीबाबत माहिती भरून फॉर्म Submit करा |
| 8 | मिळालेला Registration Number आणि ई-मेलमधील Activation Link वापरून अकाउंट सक्रिय करा |
लक्षात ठेवा: मोबाईल नंबर आणि ई-मेल आयडी काळजीपूर्वक भरा, कारण निवड झाल्याची माहिती आणि लॉगिन तपशील याच माध्यमातून पाठवले जातात. अकाउंट सक्रिय केल्यानंतर IIRS कडील Coordinator निवड प्रक्रिया पार पाडतो.
अर्ज करताना कोणती काळजी घ्यावी?
सोशल मीडियावर सध्या अनेक खोटी पेजेस अशा मोफत सरकारी कोर्सेसचा गैरफायदा घेण्याचा प्रयत्न करतात. Instagram, Facebook किंवा WhatsApp वर काही third-party अकाउंट्स या कोर्सबद्दल पोस्ट टाकून Comment किंवा DM मधून वेगळीच रजिस्ट्रेशन लिंक देतात. अशा कुठल्याही लिंकवर विश्वास ठेवू नये. IIRS किंवा ISRO कधीही DM, Comment किंवा WhatsApp Channel मार्फत नोंदणीची लिंक पाठवत नाहीत. नोंदणी नेहमी फक्त elearning.iirs.gov.in या अधिकृत वेबसाईटवरूनच करावी.
आणखी एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे फॉर्म सबमिट केला की लगेच जागा निश्चित होत नाही. अर्ज Approve झाल्यानंतरच लॉगिन डिटेल्स मिळतात, त्यामुळे ई-मेल किंवा एसएमएसवर लक्ष ठेवणं गरजेचं आहे. तसंच सर्टिफिकेट हवं असेल तर सत्रांना किमान 70% उपस्थिती लागते, हे लक्षात ठेवूनच सहभाग नोंदवावा.
महत्त्वाच्या तारखा एका दृष्टिक्षेपात
| कार्यक्रम | तारीख |
|---|---|
| नोंदणी सुरू | 13 जुलै 2026 |
| कोर्स सुरुवात | 3 ऑगस्ट 2026 |
| कोर्स समाप्ती | 14 ऑगस्ट 2026 |
| नोंदणीची अंतिम तारीख | अद्याप अधिकृतरित्या जाहीर नाही |
नोंदणीची अंतिम तारीख अजून जाहीर झालेली नसल्यामुळे, इच्छुकांनी वेळ न दवडता लवकरात लवकर अर्ज पूर्ण करणं हिताचं ठरेल. जागा मर्यादित असू शकतात आणि निवड प्रक्रियेला काही दिवस लागू शकतात, त्यामुळे शेवटच्या क्षणी अर्ज करण्याऐवजी आधीच नोंदणी उरकून घेतलेली बरी.
हा कोर्स का महत्त्वाचा ठरतो?
आजच्या स्पर्धात्मक काळात केवळ पदवी असणं पुरेसं नाही, तर त्यासोबत नव्या तंत्रज्ञानाची जोड असणं करिअरसाठी फायद्याचं ठरतं. AI आणि ML सारख्या विषयांत खासगी संस्थांचे कोर्सेस बरेच महाग असतात, तर इथे ती संधी पूर्णपणे मोफत आणि तेही थेट ISRO सारख्या नामांकित सरकारी संस्थेकडून मिळते. शिवाय रेझ्युमेमध्ये ISRO-IIRS चं सर्टिफिकेट असणं ही निश्चितच एक जमेची बाजू ठरू शकते, मग तो विद्यार्थी सरकारी नोकरीसाठी अर्ज करत असो किंवा खासगी क्षेत्रात संधी शोधत असो.
रिमोट सेन्सिंग आणि जिओस्पेशियल डेटा विश्लेषणात AI-ML चा वापर हे भविष्यातील एक महत्त्वाचं क्षेत्र मानलं जातं. शेती, हवामान अंदाज, आपत्ती व्यवस्थापन, शहर नियोजन अशा अनेक क्षेत्रांत या तंत्रज्ञानाचा उपयोग वाढतो आहे. त्यामुळे या कोर्सच्या माध्यमातून मिळणारं ज्ञान भविष्यात उपयोगी पडू शकतं.
निष्कर्ष
ISRO Free AI ML Course 2026 ही विद्यार्थी, संशोधक आणि सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी एक मौल्यवान संधी आहे. कुठलीही फी न भरता, घरबसल्या इंटरनेटच्या मदतीने नव्या तंत्रज्ञानाचं ज्ञान मिळवता येतं आणि शेवटी अधिकृत सर्टिफिकेटही मिळतं. नोंदणीची अंतिम तारीख अजून जाहीर झाली नसल्यामुळे उशीर न करता आजच elearning.iirs.gov.in या अधिकृत वेबसाईटवर जाऊन अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करावी. अर्ज करण्यापूर्वी एकदा वेबसाईटवरील माहिती स्वतः पडताळून घेणं केव्हाही योग्य ठरेल, जेणेकरून कुठल्याही खोट्या लिंकमुळे फसवणूक होणार नाही.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
हा कोर्स खरंच पूर्णपणे मोफत आहे का ? होय, या कोर्ससाठी कुठलीही फी आकारली जात नाही.
नोंदणीसाठी अधिकृत वेबसाईट कोणती ? elearning.iirs.gov.in ही एकमेव अधिकृत वेबसाईट आहे.
कोर्स कधीपासून सुरू होणार आहे ? 3 ऑगस्ट ते 14 ऑगस्ट 2026 या कालावधीत हा कोर्स चालेल.
महाराष्ट्रातून या कोर्ससाठी अर्ज करता येतो का ? होय, हा All India Online कोर्स असल्यामुळे महाराष्ट्रातील कुठल्याही शहरातून सहज अर्ज करता येतो.
सर्टिफिकेट मिळण्यासाठी काय अट आहे ? सत्रांना किमान 70% उपस्थिती पूर्ण केल्यावर IIRS-ISRO कडून सर्टिफिकेट दिलं जातं.
Lilakar Mahale हे DainikNokari.com चे लेखक आणि संपादक आहेत. ते विविध सरकारी विभागांच्या अधिकृत अधिसूचनांचा अभ्यास करून सरकारी नोकरी, भरती, Admit Card आणि Result यांची अचूक व विश्वासार्ह माहिती सोप्या मराठी भाषेत वाचकांपर्यंत पोहोचवतात.